ForteBank: Қазақстандағы өтімділік нарығы қалай өзгеріп жатыр
AFD 2026 аясында өткен ITS IDEAS 2026: Markets in Motion сайд-ивентінде институционалдық капитал және өтімділікті тиімді орналастыру мәселелеріне арналған ашық пікірталас өтті. Бұл тақырыптар Қазақстанның қаржы нарығы үшін негізгі бағыттардың бірі.
ForteBank CFO Станислав Левин соңғы жылдары банктер үшін өтімділікті басқару шарттары айтарлықтай өзгергенін атап өтті. Ең төменгі резервтік талаптардың артуы теңгедегі өтімділіктің іс жүзінде неғұрлым тапшы ресурсқа айналуына әкелді. Бұл банктердің ұлттық валютада қор жинаудағы бәсекелестігін күшейтеді, теңге құралдарының тартымдылығын қолдайды, теңге бағамын нығайтуға ықпал етеді және сонымен бірге инфляцияны тежеуге әсер ететін факторлардың бірі саналады.
Станислав Левиннің айтуынша, мұндай жағдайда банктер бос қаражатты орналастыру кезінде неғұрлым консервативті тәсілді ұстанады. Өтімділіктің құны жоғары болып, реттеуші талаптар сапалы активтердің едәуір қорын ұстап тұруды қажет еткен кезде, басымдық ең сенімді, жоғары өтімді және ашық қаржы құралдарына беріледі. Нәтижесінде банк секілді институционалдық инвесторлардың күрделі инвестициялық шешімдерге қызығушылығы белгілі бір дәрежеде шектелуі мүмкін. Алайда бұл макроэкономикалық тұрақсыздық жағдайында қаржы жүйесінің орнықтылығын қамтамасыз етуге ықпал етеді.
Пікірталас барысында базалық мөлшерлеменің жоғары деңгейде сақталу кезіндегі клиенттердің қаржылық мінез-құлқына да ерекше назар аударылды. ForteBank CFO Станислав Левин атап өткендей, бүгінде теңге жинақ үшін басым валюта болып отыр. Себебі ұлттық валютадағы депозиттер бойынша мөлшерлемелер валюталық салымдардың кірістілігінен айтарлықтай жоғары. Соның нәтижесінде халық арасында да, бизнес өкілдері арасында да теңгедегі қаржы құралдарына деген сұраныс жоғары деңгейде.
Сонымен қатар нарықта жаңа үрдіс қалыптасып келеді. Банктің мәліметінше, корпоративтік клиенттер қытай юанімен жүргізілетін операциялар мен қаржыландыру құралдарына көбірек қызығушылық танытуда. Бұған юаньмен қаржыландырудың жекелеген жағдайларда долларлық қарыздарға қарағанда тиімді талаптарда ұсынылуы ықпал етуде. Бұл үрдіс Қазақстан мен Қытай арасындағы экономикалық байланыстардың күшеюін ғана емес, сонымен бірге қазақстандық компаниялардың валюта тәуекелдерін әртараптандыруға деген ұмтылысын да көрсетеді.
Өз сөзінде Станислав Левин тәуекелдерді басқару құралдары нарығының даму әлеуеті жоғары екенін де атап өтті. Компаниялардың қаржылық сауаты мен тәжірибесі артқан сайын олардың дәстүрлі кредиттік және депозиттік өнімдерге ғана емес, сондай-ақ валюталық, проценттік және тауарлық тәуекелдерді басқаруға арналған шешімдерге деген сұранысы артып келеді.
ForteBank CFO пікірінше, туынды қаржы құралдарын кеңінен қолдану Қазақстанның қаржы нарығын дамытудың келесі маңызды кезеңіне айналуы тиіс. Валюталық, проценттік және тауарлық деривативтер бизнеске тәуекелдерді тиімді басқаруға, ақша ағындарының тұрақтылығы мен болжамдылығын арттыруға, сондай-ақ нарықтағы құбылмалылықтың әсерін азайтуға мүмкіндік береді. Өз кезегінде, клиенттердің мұндай құралдарға деген қызығушылығының артуы сауда және есеп айырысу инфрақұрылымын одан әрі дамытуға серпін береді.
Қазіргі таңда Қазақстанда бұл бағытты дамытуға қажетті барлық алғышарт қалыптасқан. Олардың қатарында тұрақты банк жүйесі, қарқынды дамып келе жатқан капитал нарығы, халықаралық инвесторлардың қызығушылығы және жетіліп келе жатқан қаржы инфрақұрылымы бар. Корпоративтік сектордың қаржылық жетілу деңгейі артқан сайын тәуекелдерді басқару құралдарына деген сұраныс та өсе түседі. Бұл өз кезегінде қаржы нарығында жаңа өнімдердің пайда болуына және оның қатысушылары үшін қосымша мүмкіндіктердің кеңеюіне негіз қалайды.
